Bize Ulaşın... Mevzuat... Faaliyetlerimiz... Fındık ve Çeşitleri... Hakkımızda... Anasayfa'ya Dön…
Kimler Yararlanabilir ? Hizmet Verdiğimiz Bölgeler Tarım Danışmanlık Hizmetimiz

FINDIK BUDAMA,GÜBRELEME ZAMANI VE TOPRAK ÖRNEĞİ ALMA

847 sayılı Gümüşova Fındık Tarım Satış Kooperatifi

 

Tarım Danışmanlık Hizmetleri ve Dökümanları

 

Fındıkta budama ,gübreleme zamanları ve toprak örneği alım teknikleri

FINDIKTA BUDAMA

         

  Sayın Fındık Üreticisi

            Bahçende;

  • Fındık ocaklarının iç, dış ve alt kısımları yeterli güneş almıyor, gölgede kalıyorsa,
  • Ocaklardaki dal sayısı 6’dan fazlaysa,
  • Dallar, yan dallar ve sürgünler kendi yönlerine doğru değil de, karışık olarak büyüyorsa,
  • Dalların üzerinde kurumuş, kırılmış veya zarar görmüş yan dal ve sürgünler varsa,
  • Dalların gövdeleri üzerinde ve yan dallar üzerinde çürüme, koflaşma, yosunlaşma ve hastalanma gibi belirtiler görülüyorsa,
  • Fındığı toplanan dallar bırakıldığında yerine gidemiyor, komşu dallara takılıyor, çarpıyor veya sürtünüyorsa budama yapmalısın.

 

Fındıkta budama iki zamanda yapılır.

 

      1. Sonbahar-Kış Budaması (Esas Budama): Eylül ayının ikinci yarısından itibaren başlar, Ekim-Kasım aylarında, havalar iyi giderse Aralık-Ocak aylarında devam eder. Bu dönemde ocaklardaki fazla ve sık dallar, özellikle yaşlı dallar toprak seviyesinden kesilir.

 

         Dalların üzerinde sık ve ters büyümüş, kurumuş, kırılmış, hastalanmış, çürümüş ya da gelişmeden kalmış yan dal ve sürgünler varsa, bunlar da yaprakların çoğunluğunun döküldüğü ekim ayının ikinci yarısından itibaren kesilmelidir.

 

      2. İlkbahar Budaması (Filiz Budaması=Tamamlayıcı Budama): Mart ve Nisan aylarında dalların gövdeleri üzerinde, istenmeyen yerde ve istenmeyen yöne doğru bazı sürgün ve ışkınlar gelişir.  Bunlar fazla büyümelerine izin verilmeden Mayıs ayı içerisinde budama makası ile kesilmelidir.        Çünkü; bu obur sürgünler kuvvetli büyürler, ancak üzerlerinde karanfil bulunmaz ya da çok az bulunur. Gölgeleme yaparlar ve dalların şekillerini bozarlar. Ayrıca besin maddelerine ortak olarak dallarda  kuvvet israfına sebep olurlar. 

 

            Budamada geç kalınırsa sürgünler kalınlaşacağından, kesim yüzeyi (yara) büyük olur. Dal üzerindeki geniş yaraların kapanması ise çok zordur.

 

     

 

 

      FINDIK BAHÇELERİNDE KÖK VE DİP SÜRGÜNÜ TEMİZLİĞİ:

            Dikkat! Fındık ocakları 1-2 yıl kendi halinde bırakılır ya da gereği gibi kök ve dip sürgünü temizliği yapılmazsa ocaklardaki dal sayısı artar. Bu durum ise verimin azalmasına sebep olur.

            - Nasıl mı?                  - İşte böyle!

     

            Bu kök ve dip sürgünleri;

  1. Ürün veren dalların topraktan aldığı besin maddelerine ortak olurlar.
  2. Ocaktaki dal sayısını artırarak, ocak içi ve dalların alt kısımlarının güneş almasını engellerler.
  3. Gölgelemeden dolayı dalların iç ve alt kısımlarında sürgünler küçük ve cılız oluşur. (Fındık; uzun ve güneş görmüş sürgünlerin miktarına bağlı olarak artmaktadır.)
  4. Ocaktaki dal sayısını artırarak hasadı ve zararlılarla başarılı mücadele yapılmasını zorlaştırırlar.
  5. Sonuçta verim olması gerekenin yarısı hatta üçte biri kadar olur.

            Bu olumsuzluklardan etkilenmek istemiyorsan, ocaklarda büyüyen kök ve dip sürgünlerini, birisi Sonbahar veya kış aylarında, birisi de Mayıs ayının ikinci yarısında olmak üzere her yıl en az iki kere kesmelisin.

 

            Uyarı: Yaz aylarında kuraklıktan etkilenmeyen, derin topraklı bahçelerde ocakların altları devamlı temiz tutulmalı, kök ve dip sürgünleri toprak seviyesinden kesilmelidir.

 

            Ancak; sığ topraklı ve kıraç arazilerdeki fındık bahçelerinde, yaz aylarında havaların sıcak gitmesi, buharlaşmadan dolayı toprağın üst kısmının çatlamasına, bu gibi bahçelerde gelişen kök ve dip  sürgünleriyle  otlar,  toprak  seviyesinden  değil, 5-10 cm yüksekten kesilmelidir.

           

            NOT: Budamada girebi, nacak değil, budama makası ve budama testeresi kullan!

 

Fındık Bahçelerine Verilecek Gübreler ve Uygulama Zamanı  Yöntemi

AZOT

Uygulama Zamanı -Yöntemi
Tavsiye edilen miktarın yarısı MART 'da kalanı ise MAYIS ayı sonunda verilmeli

Dal uçları altındaki 30-40cm. genişliğindeki banda serpilip 5-10 cm. toprak derinliğine karıştırılır.

FOSFOR

Uygulama Zamanı -Yöntemi
3 yılda bir defa KASIM-ŞUBAT ayları arasındaki dönemde verilir.

Dal uçları altında 16-32 adet 15-25 cm. derinliğindeki çukurlara eşit olarak konularak üzeri toprakla kapatılır.

POTASYUM

Uygulama Zamanı -Yöntemi
2-3 yılda bir defa KASIM-ŞUBAT ayları arasındaki dönemde verilir.

Dal uçları altında 16-32 adet 15-25 cm. derinliğindeki çukurlara eşit olarak konularak üzeri toprakla kapatılır. Fosforlu gübre ile birlikte verilebilir.

KİREÇ

Uygulama Zamanı -Yöntemi
3-5 yılda bir defa KASIM-ARALIK ayları arasındaki dönemde verilir.

AHIR GÜBRESİ

Uygulama Zamanı -Yöntemi
3-4 yılda bir defa KASIM-MART ayları arasındaki dönemde verilir.

Ocak dal altlarındaki 50cm.lik banda saçılıp 5-10cm toprağa karıştırılır.

MİKRO ELEMENTLER

Uygulama Zamanı -Yöntemi
M.g, Fe, B.v.b Yapraktan : MAYIS-TEMMUZ ayları arasında 15-20 gün ara ile 2-3 defa verilir.
TOPRAKTAN: Yapraklanmadan önce bir defa verilir

Düşük konsantrasyonlardaki solüsyonların(%0,1-1) yapraklarda kuru yer kalmayıncaya kadar püskürtülmesi ile yapılır. Dal uçları altındaki 30cm. genişlik 10cm. derinlikte band halindeki halkaya muntazam olarak dağıtılarak toprakla kapatılır.

Dal uçları altındaki 40-50 cm. lik bant şeklindeki halkaya muntazam serpilip 5-10cm. toprak derinliğine çapalanır.

FINDIKTA GÜBRELEMEhttp://www.bahcesel.net/forumsel/images/smilies/biggrin.pngikimden itibaren fındık fidanlarının sağlıklı olarak gelişebilmesi, iyi taçlanma gösterebilmesi ve verime yattıktan sonra da kaliteli ürün verebilmesi için fındık yetiştiriciliğinde gübreleme büyük önem taşımaktadır. 
1. Gübrelemenin Esasları: Fındık kökleri ile her yıl topraktan devamlı besin maddesi almaktadır. Zamanla toprakta besin maddelerinin tükenmesi ile gelişim bozuklukları ve üründe azalmalar meydana gelir. Toprakta noksan olan besin maddelerinin tekrar toprağa verilmesi işlemine gübreleme, bu amaçla kullanılan materyale de gübre denilmektedir. Gübrelemeden beklenilen faydanın sağlanması, toprakta hangi besin maddesinin noksan olduğunun ve noksanlık derecesinin belirlenmesi ile mümkündür. Gerek yeni dikim yapılacak, gerekse de verim çağında olan bahçelerde fındığın normal bir gelişme gösterebilmesi için ihtiyacı olan besin maddelerinin belirlenmesinde mutlaka toprak ve yaprak analizlerinin yapılması gerekmektedir. Bahçelere analiz yapılmadan gübre verildiğinde birçok sakıncalar ortaya çıkmaktadır. 
Bahçeye analiz yapılmadan gübre verildiğinde ortaya çıkan sakıncalar; 
1. Gereğinden fazla gübre kullanılabilir. Bu durumda hem ekonomik yönden çiftçi zarara uğrar, hem de fazla miktarda verilen gübreden dolayı fındıkta gelişim bozuklukları olur. Ayrıca fazla verilen besin maddesi diğer elementlerin bitki tarafından alımını da engelleyeceğinden gübrelemeden beklenilen fayda sağlanamaz. 
2. Fındığın ihtiyacı olan miktardan daha az gübre kullanılabilir.bu durumda istenilen ürün alınamaz. 
3. Kullanılacak gübrenin miktarı kadar gübrenin çeşidi, uygulama zamanı ve yöntemi de önemlidir. Toprak yapısına göre yanlış cinste gübre kullanıldığında toprağın fiziksel yapısında bozulmalar meydana gelir.Örneğin; asit karakterli bir toprağa asit karakterli gübre verildiğinde toprak daha da asitleşir. 


2. Yaprak Örneklerinin Alınmasında Dikkat Edilecek Hususlar ve Yaprak Örneklerinin Alınması 
1. Fındık bahçesinden yaprak örneği almak için bahçeye girildiğinde, bahçede farklı fındık çeşitleri bulunuyorsa her çeşit için ayrı ayrı yaprak örnekleri alınıp birbirleri ile karıştırılmamalıdır. 
2. Fındık yapraklarında sarılık, kuruma, kıvrılma gibi belirtiler varsa bu ocakların yaprakları ayrı alınmalıdır. 
3. Bahçede fındık yaprakları normal gelişme gösterdiği halde böceklerin yaptığı zarar biliniyorsa ve yapraklarda yırtılma, şekil bozuklukları varsa bu yapraklardan örnek alınmalıdır. 
4. Fındıklar için yaprak örneği alma zamanı fındıkların hasat olumundan yaklaşık 10-15 gün önceki dönemdir. 
5. 20 Dekara kadar büyüklükte olan fındık bahçelerinde bahçenin genel görünüşüne göre diagonal, zikzak veya u harfi şeklinde yürünerek, bahçeyi temsil eden 25 ocağın dört ayrı yönünden olmak üzere 80-120 adet yaprak alınmalıdır. 20 Dekardan büyük bahçelerde örnek sayısı artırılmalıdır. 
6. Yaprak örnekleri tespit edilen ocaklardan bir insan boyu yükseklikteki meyveli dalların 0 yılki orta kuvvetteki sürgünlerinden, güneş gören, hastalıksız sürgün uçlarından itibaren 3'cü veya 4'cü yapraklarından alınmalıdır. 
7. Alınan yaprak örnekleri delikli naylon torbalara koyulur, hazırlanan iki etikete isim, adres, tarih, mevkii, saha,çeşit vs. gibi bahçe hakkında genel bilgiler yazılarak etiketin bir tanesi torbanın içersine diğeri torbanın ağzına.Ayrıca uygulanan üretim tekniği ile ilgili bilgileri kapsayan form doldurulur. 
8. Yaprak örnekleri aynı gün yaprak-toprak analiz laboratuarlarına gönderilmelidir.Aynı gün gönderilemediği takdirde buzdolabında muhafaza edilmeli ve 1-2 gün içerisinde laboratuara ulaştırılmalıdır.Yapraklar bekletilirse yanma ve bozulmalar olacağından analizler yanlış sonuç verecek ve önerilecek gübre tavsiyeleri de doğru olmayacaktır. 
3. Toprak Örneklerinin Alınmasında Dikkat Edilecek Hususlar ve Toprak Örneklerinin Alınması:
1. Toprak örneği almadan önce fındık bahçesinin genel toprak yapısına bakılır. Eğer bahçede meyil, toprak derinliği, toprak yapısı ve drenaj durumu bakımından farklı özellikte yerler bulunuyorsa her farklı yer için ayrı örnek alınmalıdır.Bir farklılık yoksa 20 Dekara kadar bir toprak örneği yeterlidir. 
2. Toprak örnekleri bahçelerin köşelerinden, çift ve yol kenarlarından, harman yerlerinden ve gübre yığını olan yerlerden alınmamalıdır.Ayrıca toprağın fazla çamurlu olduğu zamanlarda da toprak örneği alınmamalıdır.
3. Toprak örnekleri Sonbaharda alınır.Ancak Temmuz ayında yaprak örnekleri alınırken bir bütünlük sağlamak Sonbahar ve kışın verilecek gübrelere zamanında tavsiye yapabilmek için toprak örnekleri yaprak örnekleri yaprak örnekleri ile aynı zamanda alınabilir. Şekil:11- Bahçede toprak örneklerinin alınacağı yerlerin işaretlenmesi ve toprak örneklerinin alınması 
4. Toprak örneği almak için bahçenin genel görüşüne göre S, U şeklinde veya zikzak çizerek bir hat boyunca bahçede yürünür. Bahçenin büyüklüğüne göre 20 dekar olan bahçeler için 3-6 adet arasında yer işaretlenir ve bu yerlerden örnek alınır. İşaretlenen yerlerin üzeri önce çapa veya kazma ile otlarından temizlenir ve 50 cm. derinlikte bir çukur açılarak 20 cm. derinlikte, 3-5 cm. kalınlıkta toprak dilimi alınıp kibrit kutusu şeklide düzeltilerek bir kovaya konulur.Daha sonra 20-40.cm derinlikten yine 3-5 cm. kalınlıkta diğer toprak dilimi alınarak kibrit kutusu şeklinde düzeltilir ve başka bir kovaya konulur.bu işlem işaretlenen diğer yerlerde de aynen tekrarlanır.Bu şekilde aynı kovada toplanmış olur. Toprakların içinde taş, kök parçaları varsa temizlenir ve toprak iyice karıştırılır. her karışımdan ortalama 1kg toprak alınarak ayrı ayrı naylon veya bez torbalara koyulur.Yaprak örneklerinde olduğu gibi etiket doldurulur.Bu etikete toprak derinliği ve diğer bilgiler. 
4. YENİ DİKİM FINDIK BAHÇELERİNDE GÜBRELEME (0-5 yaş): Arazi ve toprak hazırlığı yapıldıktan sonra dikilen fındık fidanlarının sağlıklı olarak gelişebilmesi ve verim yıllarında da bol ve kaliteli ürün verebilmesi ve için dikimden önce temel gübrelemenin yapılması gereklidir. Temel gübrelemenin de alınan toprak örneklerinde yapılacak analizler doğrultusunda olması zorunludur. Toprağı organik maddece zenginleştirmek amacıyla dekara 3-5 ton çiftlik gübresi ve toprak analiz sonuçlarına göre tavsiye edilen miktarlardaki kireç fidan çukurları açılmadan önce bütün arazi yüzeyine homojen olarak dağıtılmalı ve derince çapalanmalıdır.Ayrıca temel gübreleme olarak dikimden önce fidan çukurlarına tavsiye edilen çeşit ve miktarlardaki fosforlu ve potasyumlu gübreler karıştırılarak verilmelidir. 
Dikimden önce yapılan bu temel gübrelemeden sonra birinci yıldan itibaren 5.inci yıla kadar her yıl fidan başına 40gr. azotlu gübrenin yarısı mart ayı başında diğer yarısı da mayıs sonu haziran ayı başında olmak üzere fidanların etrafına muntazam bir şekilde verilmeli ve çapalanmalıdır.Bu şekilde ilk 5 yılda yapılan gübreleme ile fındık fidanlarında istenilen özellikte yıllık sürgün gelişmesi sağlanabilmektedir. 
5. VERİM ÇAĞINDAKİ FINDIK BAHÇELERİNİN GÜBRELENMESİ: Fındığın normal gelişe bilmesi ve bol ürün verebilmesi topraktan aldığı besin maddeleri ile mümkün olmaktadır. Bu besin maddelerinden en önemlileri ise azot,fosfor,potasyum ve kalsiyumdur. Diğer besin maddeleri de fındık için çok önemli olmasına rağmen bunlar önceki besin maddeleri kadar önemli değildir. Önemli besin maddelerinin noksanlık ve fazlalıklarında fındıkta görülen gelişim bozuklukları, noksanlığında verilmesi gereken gübreler ve uygulama yöntemleri bir bütünlük içinde ele alınmıştır. 
5.1. AZOTLU GÜBRELEME: 
a. Azot Noksanlık ve Fazlalık Simptomları: Azot fındığın vejetatif gelişmesi ile direk ilgilidir;noksanlığında ocağın gelişmesi zayıflar, sürgünlerin büyümesi gecikir, sürgünler kısa ve ince olup sürgün gelişmesi vaktinden önce durur. Yaprak ve meyve gözleri az olur, yaprak normalden küçük olup sarımsı-yeşil renk alır. Yapraklara elle dokunulduğunda sert bir his verir. Azot noksanlığı önce yaşlı yapraklarda sararma şeklinde kendini gösterir noksanlık ilerledikçe diğer yapraklarda sararmaya başlar ve vaktinden önce dökülür. Karanfillerin çok azı meyve bağlar.Meyveler fazla büyümez, küçük kalır ve dökülürler Meyve zurufları kısa ve kuyruk uçlu olup açık yeşil renklidir. Azot fazlalığında ocakların gelişmesi çok kuvvetlidir.Sürgünlerin boyları uzun ve sağlıklı görünüşte, yapraklar büyük ve koyu yeşil renklidir Buna karşılık dokuları yumuşak ve fazla suludur.Sürgünler yeterince pişkinleşemezler. bu da gerek kış soğuklarından ve gerekse hastalık ve zararlılardan fındıkların kısa sürede etkilenmesine sebep olur.Ürün fazla olmasına rağmen meyveler küçüktür. Meyvelerin kabukları kalınlaşır, iç meyvenin protein oranı artarken yağ oranı azalır. Dolayısıyla meyve kalitesi de düşer 
b. Azotlu Gübre Uygulama Yöntemi: Laboratuarda yapılan yaprak ve toprak analizleri ile verilecek azotlu gübrenin miktar ve çeşidi tespit edilir. analiz yapılmadan belirli bir miktar ve çeşitte gübre önermek önceden de anlatıldığı gibi fındığın gelişmesine ve toprağın yapısına ileriki yıllarda olumsuz etki yapacaktır. Genellikle Karadeniz bölgesi topraklarının büyük bir çoğunluğu asit karakterde olduğu dikkate alınırsa kalsiyum amonyum gübresi fındıkta güvenle kullanılabilir. Toprak, iklim özellikleri ve fındığın normal gelişebilmesi için azota en fazla ihtiyaç duyulan devreler dikkate alınarak azotlu gübrenin genellikle yılda iki defa verilmesi uygundur. birinci uygulamada o yılın iklim özelliklerine göre fındıklar uyanmadan önceki dönemde yani şubat ayı sonları ile mart ayı başlarında tesviye edilen azotu gübrenin yarısı verilmelidir. tavsiye edilen gübrenin diğer yarısı ikinci uygulama olarak çiçek gözlerinin teşekkülü devresinde yani mayıs ayı sonları haziran ayı başlarında uygulanmalıdır. Azotlu gübre ocak dallarının iz düşümlerindeki 30-40cm. genişlikte halka şeklindeki banda muntazam olarak serpilir ve çapa ile 5-10 cm. toprak derinliğine karıştırılır.Ocak altları otlu ise gübre verilecek alan önce çapa ile otlarından temizlenmelidir. Azotlu gübrelerin uygulanma yöntemi genelde tüm bahçeler için aynı olmasına karşılık bahçenin düz veya meyilli olmasına göre bazı faklılıklar göstermektedir. Düz arazilerdeki fındık kökleri dal iz düşümlerinde her yöne eşit dağıldığı halde meyilli arazilerdeki fındık kökleri ocakların yanlarında en fazla, alt kısımlarında kısmen ve üst kısımlarında ise en az gelişme göstermektedir .Bu nedenle azotlu gübreler fındık köklerinin dağılma ve gelişme durumu dikkate alınarak oluşturulacak olan halka şeklindeki banda verilmelidir. 
5.2. FOSFORLU GÜBRELEME: 
a.Fosfor noksanlık ve fazlalık Simptomları: Fosfor noksanlığında fındık bitkisinin gelişmesinde genel bir durgunluk olur,sürgün gelişmesi gecikir,sürgünler kısa ve ince olur.Fosfor noksanlığı önce yaşlı yapraklarda görülür.Yapraklar önce koyu yeşil olmasına rağmen sonra yer yer morluklar görülür ve yaprakların alt yüzü boyunca kırmızılıklara rastlanır. Aşırı noksanlıkta morluklar bronzlaşır ve yapraklar dökülür.Yapraklar normal büyüklüğünü alamaz ve küçük kalır.fındık mahsüle geç yatar,meyveler küçük kalır ve meyve olumu gecikir.Meyve dökümleri görülür,zuruflar kıvrık kenarlı ve kısa kalır. Topraklara ihtiyaçtan fazla fosfor verildiğinde toprakta bulunan azot, potasyum, demir ve Aliminyum gibi önemli bitki besin maddelerinin alınması engellenir, dolayısıyla bu besin maddelerinin noksanlıklarında meydana gelen arazlar ortaya çıkar. 
b.Fosforlu Gübre Uygulama Yöntemi: Fosforlu gübreler genellikle toprakta uzun süre etkisini gösterebildiği için 3 yılda bir defa Kasım-Şubat ayları arasındaki dönemde yaprak ve toprak analiz sonuçlarına göre tavsiye edilen miktarlarda kullanılır. Fosforlu gübreler ocakların dal iz düşümlerinde ocağın büyüklüğüne göre açılacak olan 16-32 adet ve 15-20 cm. derinlikteki çukurlara eşit oranda dağıtılarak üzeri toprakla kapatılmak suretiyle uygulanır. Bu şekildeki uygulama ile gübrenin toprakla temas yüzeyi azaltılır,elverişsiz hale geçmesi önlenir ve bitki tarafından alınması da kolaylaştırılmış olur. 
53. POTASLI GÜBRELEME: 
a. Potasyum Noksanlığında Görülen Simptomlar: Potasyum noksanlığında sürgünler erken gelişmeye başlamasına karşılık, gelişme yavaştır. Sürgün boyları kısa ve ince kalır. Potasyum noksanlığı önce yaşlı yapraklarda yaprağın küçük kalması şeklinde kendisini gösterir.Daha sonra yaprakların kanarlarında kavrulma meydana gelir ve genelde yaprak renkleri açık yeşile döner. Ayrıca yapraklarda kıvrılma görülür. Meyveler küçük kalır ve boş meyve oranı artar. Zuruflar kavruk ve zuruf uçları kıvrıktır. bitki dondan ve hastalıklardan daha fazla zarar görür. 
b. Potaslı Gübre Uygulama Yöntemi: Karadeniz bölgesi fındık toprakları genellikle potasyum bakımından yeterlidir. Potasyum bakımından yeterli bulunan topraklara gübreleme yapıldığı takdirde bu gübrelemenin hiçbir şekilde faydası olmayacağı gibi asit karakterli toprakların daha da asitleşmesine yardım edilmiş olunur. Ancak analiz sonuçlarına göre ihtiyaç duyulan bahçelere uygulama yapılmalıdır. Potasyum da fosfor gibi toprakta tutulan bir besin maddesidir. Toprakta tutulmasına, toprağın asitliği, organik madde miktarı. katyon değişim kapasitesini yüksek oluşu gibi faktörler etki yapmaktadır. Bu nedenle potasyumlu gübreler KASIM-ŞUBAT ayları arasındaki dönemde fosfor uygulama yönteminde anlatıldığı gibi uygulanmalıdır. Yine potaslı gübre de üç yılda bir uygulanmalıdır. 
5.4. Diğer Besin Maddeleri ve Uygulama Yöntemleri: Fındığın gelişmesi için ihtiyacı olan besin maddeleri sadece azot,fosfor ve potasyum olmayıp genel fonksiyonları ve yaptıkları işlem bakımından bunlar kadar önemli olan Ca, Mg. Fe, Mn. Zn, Cu, B gibi besin maddelerini de kapsamaktadır. Bu besin maddelerinin noksanlığı fındıkta son yıllarda yapraklarda sararma ve deformasyonlar, meyve dökümleri ve boş fındık oluşumunun artması şeklinde yer yer görülmeye başlamıştır. Yapılan yaprak analizlerine göre noksanlığı saptanan bu elementlerin uygulanması fındığın gelişmesi ve verimi üzerine olumlu etki yapacaktır. Bu besin maddelerinin meyve ağaçlarına uygulanması yapraktan ve topraktan olmak üzere iki yöntemle yapılmaktadır. Yapraktan gübre uygulaması hem daha az gübre kullanılması ve hem de noksanlığın sebep olduğu arazın kısa sürede girilmesi bakımından toprak uygulamasına göre daha avantajlıdır. Her besin maddesi için kullanılması gerekli olan konsantrasyonlar bilinmektedir. Bu miktarlardan daha fazla kullanılması yapraklarda ve meyvelerde yakma yapacağından sakıncalı olup çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Yapraktan uygulamalar pülverizatörlerle yapılmaktadır. Uygulama yapraktan fındık yapraklarının alt ve üst yüzeyleri tamamen gübre solüsyonu ile ıslatılmalı, ocağın tüm yeşil aksamasında kuru yer kalmayıncaya kadar püskürtmeye devam edilmelidir.Ocağın büyüklüğüne bağlı olarak 3-4litre arasındaki solüsyon tüm ocağı ıslatmak için yeterli gelmektedir.Uygulamanın yapıldığı günde hava fazla sıcak olmamalı (20c civarında ) en iyisi sabah erken saatlerde veya akşam üzeri uygulama yapılmalıdır. Ayrıca besin maddesinin yapraklar etrafından alınması için en az 1-2 gün yağmur yağmaması gereklidir.Uygulamadan hemen sonra yağmur yağacak olursa uygulama tekrarlanmalıdır.Bu besin maddelerinin uygulanması fındık yaprakları normal gelişmelerini tamamladıktan sonra Mayıs ayından itibaren Temmuz ayına kadar noksanlığın şiddetine göre 15-20 gün ara ile 2-3 defa yapılması şeklindedir.Topraktan uygulama ise fosforlu gübrelerin uygulanmasında olduğu gibi yapılmalıdır. 
6. Verim Çağındaki Fındık Bahçelerinde Kireçleme: Fındık bitkisi normal gelişmesini pH=5-7 arasında olan topraklarda sağlayabilmekte ve bol ürün verebilmektedir.Ancak fındık tarımı yapılan Karadeniz bölgesi toprakları genellikle asit karakterlidir.Toprağın asit karakterde olması azot,fosfor ve potasyum gibi bazı elementlerin alınmasına engel olduğu gibi demir, aliminyum gibi bazı elementlerinde çözünebilirliğini artırdığından toksik etki yapmasına sebep olur.Toprakta kireç noksanlığının fındıkta meydana getireceği zararlar diğer besin maddelerinin alınamaması ve toprak yapısının özelliği ile direk ilgisi olup yaprakların vaktinden önce sararmaları,tepe sürgünlerinde kurumalar,zayıf kök teşekkülü ve azot,fosfor,potasyum noksanlığında görülen arazların meydana gelmesi şeklindedir. Asit toprakların kireçlenmesi ile toprakların fiziksel kimyasal ve biyolojik özellikleri düzeltilir.Toprağın havalanması,ısınma ve su tutma özellikleri de düzeltilmiş olur.Toprakta mikroorganizma faaliyetleri artar,bazı besin maddelerinin ayrışması ve bazılarının da topakta tutularak yıkanıp gitmesine engel olur.Özellikle asit karakterli olan toprak bünyesini de fındığın gelişmesi için istediği normal pH derecesine yükseltir. Fındık bahçelerinin toprak analizleri sonucuna göre kirece ihtiyacı olup olmadığı ve ne kadar kireç verilmesi gerektiği tespit edilir.Toprak asitliği pH uygun olan bahçelere kireçleme yapmak toprağın yapısını bozacağı gibi fındığın fazla kireçten zararlanmasına da neden olur.Toprağın fiziksel yapısı uygulanacak kireç miktarına etken olup hafif tekstürlü topraklara verilecek miktar ağır tekstürlü topraklara göre daha az olmaktadır.Ayrıca kullanılacak kirecin cinsi,uygulama zamanına büyük etki yapmaktadır.Fındık çin genelde Kasım-Aralık ayları kireçleme için uygundur.Kireçleme işlemi 4-5 yılda bir toprak analizi yaptırılarak ihtiyaç olduğu takdirde tekrarlanmalıdır. Kireçleme fındık bahçelerinde iki yöntemle uygulanır.Tavsiye edilen kireç miktarı bahçenin tamamına muntazam ve eşit olarak serpilerek köklere zarar vermeyecek şekilde mümkün olduğu kadar derin çapalanır.Yada ocakların dal iz düşümlerindeki 50-60 cm. genişliğinde halka şeklindeki banda muntazam olarak dağıtılarak mümkün olduğu kadar toprak derinliğine çapalanır.Bu takdirde verilecek kireç miktarı birinci yönteme göre daha az olmaktadır. 7.Verim Çağındaki Fındık Bahçelerinde Çiftlik Gübresi Uygulanması: Toprağa verilecek çiftlik gübresi ve benzeri organik gübreler toprağın verimliliğinin artmasına,toprakta besin maddelerinin tutulmasına,su tutma kapasitesinin ve katyon değişim kapasitesinin yükselmesine,toprağın havalanma ve işlenmesine,toprağın erken tava gelmesine ve agregat teşekkülüne olumlu etkiler yapmaktadır. Çiftlik gübreleri hayvanların sıvı ve katı ifrazatları ile yataklık olarak kullanılan materyalden oluşur.Çiftlik gübresinin bileşimi hayvanın yaşı,cinsi, beslenme durumu ve yataklık olarak kullanılan materyalin cinsine bağlı olarak değişir.1 ton ahır gübresinde ortalama 5.5 kg. Azot,2.5 kg. Fosfor, 5.5-6 kg. Potasyum ve diğer önemli besin maddeleri bulunmaktadır. Çiftlik gübresinin özelliğini kazanabilmesi dolayısıyla toprak ve fındık bitkisi üzerine olumlu etki gösterebilmesi için 6 ay veya 1 yıl kadar ihtimar yapmış olması gereklidir. ?htimar yaptırmak için gübrelikte çiftlik gübresi 80 cm. karanlıkta tabaka halinde sıkıştırılmadan konulur. Gübrenin ısısı 55-60 C ye yükseldiğinde ıslatılarak bir miktar fosforlu gübre, bir miktarda kireç konulup karıştırılarak sıkıştırılır ve üzeri toprak ile hava almayacak şekilde kapatılır. Bu şekilde ihtimar yapmış olan çiftlik gübresi ile gübreleme yapılmalıdır. Fındık bahçelerine bu gübreler sonbahar veya ilkbahar başında ocağın dal iz düşümüne halka şeklindeki 50-60 cm genişlikteki banda 30-40 kg. kadar eşit olarak dağıtılır ve hemen toprağa çapalanır. Gübre çapalanmadan ocak altlarında bırakıldığı takdirde değerinden büyük ölçüde kaydeder. Karadeniz bölgesinin fazla yağışlı olması nedeniyle ihtimar yapmış çiftlik gübresinin ilkbaharda fındıklar uyanmadan uygulanması gereklidir. Sonbaharda uygulama yapıldığı takdirde fazla yağış alan bölgelerde gübrenin değeri önemli miktarda hatta yarı yarıya azalmaktadır. Ahır gübresi toprağın genel yapısına ve organik madde miktarına göre 3-4 yılda bir uygulanmadır. Çiftlik gübresinin bulunamadığı durumlarda toprağa organik madde kazandırmanın diğer bir yöntemi de yeşil gübrelemedir. Fındık bahçeleri için yeşil gübre bitkileri fiğ, yabani bezelye ve yulaf gibi bitkiler olup bunlar sonbaharda meyilli arazilerde dal iz düşümlerdeki 50-100 cm.lik halka şeklindeki banda, düz arazilerde ise tüm bahçeye ekilir ilkbaharda çiçeklenmeden önce biçilerek toprağa karıştırılır. Bu uygulamaya toprağın organik maddesi az olan yerlerde birkaç yıl üst üste devam edilmelidir. Ayrıca bahçelerdeki yaprak, mısır sapı ve benzerleri gibi maddelerden elde edilecek çürüntülerde toprak verimliliğini artırmak için kullanılabilir. Bu artıkların çürümeleri yani yarayışlı hale geçmeleri çiftlik gübresinde olduğu gibi bazı işlemlerin yapılmasını gerektirir. Çürüntü elde edildikten sonra fındık dal iz düşümlerine saçılarak toprağa 5-10 cm. derinlikte karıştırılmalıdır. 
VER?M ÇA?INDAK? FINDIK BAHÇELER?NE VER?LECEK GÜBRELER VE UYGULAMA YÖNTEMLER?
GÜBRELER UYGULAMA ZAMANI UYGULAMA YÖNTEM? 
AZOT Tavsiye edilen miktarın yarısı MART 'da kalanı ise MAYIS ayı sonunda verilmeli Dal uçları altındaki 30-40cm. genişliğindeki banda serpilip 5-10 cm. toprak derinliğine karıştırılır. 
FOSFOR 3 yılda bir defa KASIM-ŞUBAT ayları arasındaki dönemde verilir. Dal uçları altında 16-32 adet 15-25 cm. derinliğindeki çukurlara eşit olarak konularak üzeri toprakla kapatılır. 
POTASYUM 2-3 yılda bir defa KASIM-ŞUBAT ayları arasındaki dönemde verilir. Dal uçları altında 16-32 adet 15-25 cm. derinliğindeki çukurlara eşit olarak konularak üzeri toprakla kapatılır. Fosforlu gübre ile birlikte verilebilir. 
K?REÇ 3-5 yılda bir defa KASIM-ARALIK ayları arasındaki dönemde verilir. Dal uçları altındaki 40-50 cm.lik bant şeklindeki halkaya muntazam serpilip 5-10cm. toprak derinliğine çapalanır. 
AHIR GÜBRES? 3-4 yılda bir defa KASIM-MART ayları arasındaki dönemde verilir. Ocak dal altlarındaki 50cm.lik banda saçılıp 5-10cm toprağa karıştırılır. 
M?KRO ELEMENTLER M.g, Fe, B.v.b Yapraktan : MAYIS-TEMMUZ ayları arasında 15-20 gün ara ile 2-3 defa verilir.
TOPRAKTAN: Yapraklanmadan önce bir defa verilir Düşük konsantrasyonlardaki solüsyonların(%0,1-1) yapraklarda kuru yer kalmayıncaya kadar püskürtülmesi ile yapılır. Dal uçları altındaki 30cm. genişlik 10cm. derinlikte bant halindeki halkaya muntazam olarak dağıtılarak toprakla kapatılır. 
8. FINDIKTA ALINMASI GEREKEN D??ER KÜLTÜREL TEDB?RLER 
Fındık yetiştiriciliğinde budama, gübreleme ve mücadele uygulamaları yanında özellikle eski dikim bahçelerde alınması gereken birtakım kültürel önlemler daha vardır ki bunların başında çapalama,yabancı ot kontrolü, fındık ocaklarının arasında yetiştirilen meyve ağaçları, kızıl ağaç ve diğer ağaçların kesilmesi gerekmektedir. Yeni dikilmiş olan fındık fidanlarının besin maddesi ve suyuna ortak olmasını önlemek ve fidanların sağlıklı gelişmesini sağlamak için verim çağına kadar her yıl fidan çukurlarında sık sık ot temizliği yapılmalıdır. Verim çağındaki fındık bahçelerinde yılda iki kez uygulanan azotlu gübre tatbikatı sırasında fındık dallarının iz düşümlerindeki gübreleme alanını çapalamak suretiyle bir yandan usulüne uygun gübreleme yapılması sağlanmış olmakta, diğer yandan da yabancı ot kontrolü yapılarak su ve besin maddesi kaybı düşürülmektedir. Gübreleme alanı dışında çıkan diken ve yabancı otlar Mayıs ayı başı ve haziran ayı sonlarında yılda en az iki kez olmak üzere girinti veya tırpan ile temizlenmelidir.Bu şekilde yapılacak olan uygulamalar ile bahçe içersinde yetişen bitkilerin fındığın besin maddesi ve suyuna ortak olması önlenmiş olup. Ayrıca büyük bir çoğunluğu %40 meylin üzerinde olan fındık bahçelerinde yapılan uygun çapalama ile erozyona verilmemiş olmakta ve fındık köklerinin kesilmesine de meydan verilmemektedir.Son yıllarda toprağa karıştırılmadan bahçeye serpilerek uygulanan gübre ile hayvanlara ot temin edilmesine çalışılmaktadır. Yapılan bu yanlış uygulama sonucu her ne kadar arzulanan ot temin edilirse de elde edilen bu yabancı otlar fındığa verilen gübrenin büyük bir çoğunluğunu sömürmekte ve suya ortak olmaktadır. en önemlisi de yapılan bu yanlış gübre uygulaması sonucu yüzlek olan fındık köklerinin daha da yüzlek gelişmesine neden olmakta ve gelişme alanı daralmaktadır. Fındık bahçesi içersinde yetiştirilen meyve ağaçları, kızılağaç ve diğer yabancı ağaçlar fındık bitkisine gölge yaparak güneşlenmesini önlemekte, Besin maddesine ortak olmakta ve gölgede yetişen fındığın yıllık sürgün gelişmesi cılız olmakta ve meyve tutum oranı da düşmektedir. Bu nedenledir ki sonbaharda bahçe içerisinde yetişen bütün yabancı ağaçlar kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Yapılan bütün bu kültürel uygulamalar neticesinde fındık veriminde büyük artış sağlanabilmektedir. 

   

TOPRAK NUMUNESİ NASIL ALINIR?

       TOPRAK TAHLİLİ NEDEN GEREKLİDİR?

-Fazla gübre atılırsa para boşa gider.

-Fazla gübre toprak yapısını bozar. Çevreyi kirletir.

-Toprağımız için hangi çeşit gübre ve kireç kullanacağımızı bilemeyiz.

 -Ne miktar gübre atılacağını bilemeyiz.

 

TOPRAK ÖRNEĞİNİ NE ZAMAN ALABİLİRİZ?

-Hasattan sonra, en ideal olarak sonbaharda alınır.

-Yaprak örneği de alınacaksa hasattan 15-20 gün önce birlikte    alınmalıdır.

 

 TOPRAK NUMUNESİ NERELERDEN ALINMAZ?

-Çamurlu yerlerden.

-Su birikintili çukur ve tümsek yerlerden

-Çit ve yol kenarlarından

-Harman yerlerinden, hayvan yatmış yerlerden

-Gübre yığını olan yerlerden

-Sap, kök ve yabancı otların yakıldığı yerlerden

-Tarla ve bahçe sınırlarından, dere orman ve yollara yakın yerlerden alınmaz.

-Donlu ve yağmurlu günler de toprak örneği alınmaz.

 

NASIL ALINMALIDIR?

-Toprak örneği almak için, önce bel veya kürek, kazma, toprak sondası, toprak burgusu gibi aletler gereklidir.

-Örnek alınacak yerin önce otları temizlenir.

-Şekilde görüldüğü gibi “V” şeklinde bir çukur açılır.

-Çukurun bir tarafı düzeltilir. Her çukurdan kürekle 3-4 cm. kalınlıkta 0-20 cm den bir toprak kesiti alınır. Sığ topraklar için bu     derinlik yeterlidir. Ancak derin topraklarda  aynı çukurun 20-40 cm. arasında tekrar kürekle ikinci bir toprak kesiti alınarak ayrı bir torbaya konulur. Bu işlem bahçenin 9-10 yerinden numune alınarak  devam ettirilip iki torbada biriktirilir.

 -Bunlar temiz bir yerde ayrı ayrı harmanlanarak (karıştırılarak)  0-20 cm. den alınan numuneden 1 kg. kadarı bir torbaya

20-40cm’den olan numuneden 1 kg. kadarı ayrı bir torbaya konularak etiketlenir.

 -Numune alma işlemi şekillerde görüldüğü gibi bahçemizde zikzak hatlar üzerinde yapılmalıdır.

Hakan ORMAN

TARIM DANIŞMANI